Əli Allahverdov: Vergi dəyişikliklərini yalnız cərimə, artım və güzəşt kimi dəyərləndirmək olmaz
Vergi qanunvericiliyindəki yeniliklər sahibkarlar və işçilər üçün müxtəlif suallar yaradır. Bu dəyişikliklərə necə yanaşmaq lazımdır? Azərbaycan Müjdələrinin mövzu ilə bağlı suallarını vergi, mühasibat və audit sahələri üzrə konsaltinq xidmətləri göstərən “VM Consulting” MMC şirkətinin rəhbəri Əli Allahverdov cavablandırır.
— Əli müəllim, öncə sizinlə tanış olaq. Zəhmət olmasa, özünüz və peşəkar fəaliyyətinizlə bağlı danışın.
— Mən Əli Allahverdov, “VM Consulting” MMC-nin rəhbəriyəm. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində mühasibat uçotu və audit ixtisası üzrə bakalavr və magistr təhsili almışam. Peşəkar fəaliyyətim mühasibat, vergi və audit sahələri ilə bağlıdır.
İşimizdə əsas məqsədimiz sahibkarın maliyyə durumunu düzgün görməsinə və qərarlarını etibarlı məlumatlar əsasında verməsində kömək etməkdir. Düzgün uçot həm qanunvericiliyin tələbidir, həm də biznesin idarə olunması üçün önəmli vasitədir.
— “VM Consulting” hansı xidmətləri göstərir?
— Əsas fəaliyyət istiqamətlərimiz mühasibat və vergi uçotu, kadr uçotu və konsaltinq xidmətləridir. Mühasibat əməliyyatlarının uçotu, vergi hesablamaları və hesabatları, əməkhaqqının hesablanması və kadr sənədləşməsi üzrə müəssisələrə dəstək göstəririk. Xidmət istiqamətlərimizə audit, hüquqi dəstək və tədris də daxildir.
Bizim yanaşmamız hər müəssisənin fəaliyyətini və ehtiyaclarını ayrıca nəzərə almaqdır. Sahibkar hansı öhdəliklərinin olduğunu, hansı güzəştlərdən istifadə edə biləcəyini və hansı əməliyyatların risk yaratdığını aydın bilməlidir.
— Azərbaycanda yeni vergi güzəştləri və məsuliyyət tədbirləri gündəmə gəlir. Bu dəyişiklikləri necə dəyərləndirirsiniz?
— Azərbaycan iqtisadiyyatı sürətlə inkişaf edir. Eyni zamanda bütün dünyada iqtisadiyyat, texnologiyalar və biznes modelləri dəyişir. Yeni fəaliyyət sahələri, gəlir mənbələri və iş formaları yaranır. Bu proseslər qanunvericiliyin də yenilənməsinə zərurət yaradır.
Ancaq yeniliklərə yalnız “cərimə nə qədər artdı?” və ya “nə qədər güzəşt olacaq?” sualları ilə yanaşmaq yetərli deyil. Dəyişikliyin məqsədini, kimləri əhatə etdiyini və praktikada hansı nəticəni yaradacağını araşdırmaq gərəkdir.
Məsələn, güzəştin iqtisadiyyata əlavə fəaliyyət gətirib-gətirmədiyi, məsuliyyət tədbirinin isə pozuntuların qarşısını nə dərəcədə aldığı dəyərləndirilməlidir. Sahibkarın və işçinin üzərinə düşən yük də həmin təhlilin bir hissəsidir. Buna görə hər yeniliyə avtomatik müsbət və ya mənfi qiymət vermək düzgün olmaz.
— Konkret nümunə götürək: 2027-ci ildən əməkhaqqı üzrə gəlir vergisinin növbəti artımı nəzərdə tutulur. Bu, işçilər və sahibkarlar üçün nə deməkdir?
— Əvvəlcə əhatə dairəsini dəqiqləşdirək: söhbət neft-qaz sahəsində fəaliyyəti olmayan, qeyri-dövlət sektoruna aid işəgötürənlərdə çalışan şəxslərdən gedir.
2019-cu ildən tətbiq edilən yeddiillik güzəşt dövründən sonra 2026-cı ildən mərhələli vergitutmaya keçilib. Vergi tutulan aylıq gəlirin 2500 manatadək olan hissəsi üzrə dərəcə 2026-cı ildə 3 faiz, 2027-ci ildə 5 faiz, 2028-ci ildən isə 7 faizdir. Aylıq gəliri 2500 manatadək olan işçilər üçün 200 manatlıq azadolma da saxlanılır.
Məsələn, əsas iş yerində aylıq 1500 manat əməkhaqqı alan işçinin gəlir vergisi 2026-cı ildə 39 manat, 2027-ci ildə 65 manat, 2028-ci ildə isə 91 manat olur. Bunlar yalnız gəlir vergisi üzrə məbləğlərdir.
İşçinin gəlirindən tutulan məbləğin artması onun üçün real maliyyə təsiridir. Sahibkar baxımından isə əmək müqaviləsində razılaşdırılan maaşın şərtləri və əməkhaqqı büdcəsi nəzərdən keçirilməlidir. Dəyişikliklərin daha geniş nəticəsini dəyərləndirmək üçün məşğulluğa, əməkhaqlarının rəsmiləşdirilməsinə və biznesin xərclərinə təsiri də araşdırılmalıdır.
— Əli bəy, 2027-ci ildə fiziki və hüquqi şəxslər vergi hesabatları ilə bağlı nələrə diqqət etməlidirlər?
— İlk növbədə, hər bir vergi ödəyicisi öz fəaliyyətinə və vergitutma rejiminə uyğun hesabat öhdəliklərini dəqiqləşdirməlidir. Fiziki və hüquqi şəxslərin öhdəlikləri fərqlənə bilər. Uçotun düzgün aparılması, sənədlərin vaxtında hazırlanması və hesabatların müəyyən edilmiş müddətlərdə təqdim edilməsi əsas diqqət tələb edən məsələlərdir.
İlin başlanğıcından vergi sahəsində dəyişikliklər gözlənilir. Buna görə sahibkarlar həmin dəyişikliklərin onların fəaliyyətinə, vergi hesablamalarına və hesabatlarına necə təsir edəcəyini əvvəlcədən öyrənməlidirlər.
Bizim sosial şəbəkə səhifələrimizi və VMConsulting.az saytını izləyin. 2027-ci il üzrə qəbul edilən dəyişiklikləri, onların açıqlamalarını və praktik nümunələrini yayımlayacağıq. Məqsədimiz həm fiziki, həm də hüquqi şəxslərin yenilikləri vaxtında başa düşməsinə və düzgün tətbiq etməsinə kömək etməkdir.
