Xalis mənfəət
Xalis mənfəət — Mənfəət vergisi çıxıldıqdan sonra qalan mənfəət.
Mənfəət satışdan məhsulun maya dəyərini və göstərilmiş xidmətləri çıxmaqla əldə edilir. Şirkət üçün ən vacib iqtisadi göstərici Xalis mənfəətdir.
Xalis mənfəət – maya dəyəri və xərcləri çıxandan müəssisədə pulun qalmasını bildirən göstəricidir. Bu zaman qalan vəsait ya müəssisənin inkişafına yönəldilir (bu halda bölüşdürülməmiş mənfəətə çevrilir), ya da təsisçi və səhmdarlara dividend şəklində bölüşdürülür.
Xalis mənfəətin hesablanması üçün düstur:
Xalis mənfəət = Satışdan gəlir – Ümumi maya dəyəri
Xalis mənfəət barədə məlumat müəssisənin “Mənfəət və zərər haqqında” hesabatından əldə edilir.
Mənfəət və zərər haqqında hesabatın əsas düsturları:
- Satışdan gəlir = Satılmış məhsulun qiyməti x Satılmış malın miqdarı
- Ümumi mənfəət = Satışdan gəlir – Maya dəyəri və digər birbaşa xərclər
- Əməliyyat mənfəəti = Ümumi mənfəət – Qaimə xərcləri və digər dolayı xərclər
- Mənfəət vergisindən əvvəlki mənfəət = Əməliyyat mənfəəti – Birdəfəlik ödənişlər, işdən çıxma ödənişləri, yenidən təşkil olunma xərcləri – Ödənilmiş faizlər
- Xalis mənfəət = Mənfəət vergisindən əvvəlki mənfəət – Mənfəət vergisi
- Bölüşdürülməmiş mənfəət = Xalis mənfəət – Dividendlər
İqtisadi terminlər lüğətinə qayıt
salam. sizə bir sualım var. mənfəəti necə təyin etmək olur.
əgər bir məhsulun maya dəyəri 5 manatdırsa mən o məhsula nə qədər mənfəət qoya bilərəm .yəni mənfəət qoymaq sərbəsdir yoxsa hansısa qanunla tənzimlənir.söhbət dövlət müəssisəsində istehsal olunan məhsullardan gedir
Salam, Elxan bəy! Sualınız üçün çox sağ olun. Sualınızı cavablandırmağa çalışaq.
1. Mənfəət nədir və necə müəyyən olunur?
Mənfəət — məhsulun satış qiyməti ilə maya dəyəri arasındakı fərqdir.
Məsələn, məhsulun maya dəyəri 5 manatdırsa, siz onu 6 manata satsanız, 1 manat mənfəət əldə etmiş olursunuz.
2. Mənfəət qoymaq qanunla məhdudlaşdırılırmı?
Bu sual həm özəl, həm də dövlət müəssisəsi üçün önəmlidir.
Özəl sektor
Özəl şirkətlərdə qiymətlər və mənfəət marjası sərbəstdir. Yalnız müəyyən sahələrdə (dərman, elektrik, qaz, su, nəqliyyat tarifləri və b.) dövlət tərəfindən qiymətlər tənzimlənir.
Dövlət müəssisəsi
Dövlət müəssisələrində situasiya bir qədər fərqlidir:
Dövlət müəssisələri kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olursa, adətən qiymətləri özləri müəyyən edə bilər, ancaq bu qiymət siyasəti çox vaxt onların təsis sənədləri, büdcə qaydaları, Nazirlər Kabinetinin qərarları və ya uyğun nazirliklərin təsdiqi ilə tənzimlənir.
Özəlliklə enerji, nəqliyyat, su təsərrüfatı, rabitə kimi sahələrdə qiymətlər dövlət tərəfindən tənzimlənir.
Əgər müəssisə büdcə təşkilatıdırsa, ciddi mənfəət tətbiq edilmir və qiymətlər dövlət tərəfindən müəyyən olunur.
Əgər müəssisə dövlətə məxsus kommersiya hüquqi şəxsdir (ASC, MMC və b.), onda qiymətlər bir qayda olaraq özlərinin iqtisadi hesablamalarına görə formalaşdırılır, ancaq dövlət nəzarəti ola bilər.
3. Sizin misal üçün — “Maya dəyəri 5 manat olan məhsula nə qədər mənfəət qoya bilərəm?”
Bu, müəssisənin hüquqi statusundan asılıdır:
Əgər sizin müəssisə dövlətə məxsus, ancaq kommersiya fəaliyyətinə malikdirsə:
➡️ Qiymətqoyma prinsipləri adətən daxili normativ aktlarla və bazar şərtləri ilə müəyyən edilir.
➡️ Mənfəət faizi üçün konkret bir qanuni limit yoxdur (istisnalar — dövlət tərəfindən tənzimlənən sahələr).
Yəni: 5 manatlıq məhsula istədiyiniz qədər mənfəət qoya bilərsiniz, əgər məhsul dövlət tərəfindən tənzimlənən kateqoriyaya aid deyilsə.
Əgər məhsul tənzimlənən sahəyə aiddirsə
— Qiyməti dövlət təsdiq edir, siz özünüz mənfəət marjasını sərbəst təyin edə bilməzsiniz.
Daha geniş konsultasiya üçün VM Consalting ilə əlaqə saxlayın.